Brussel 'out-of-the-box'

Het ogenblik is nu aangebroken om "out-of the box" te denken over Brussel.

Dat doet immers zelfs Vic Anciaux, een van de vroege steunpilaren van de Volksunie, Brusselaar en Vlaams nationalist. Hij erkent nu dat er een nieuwe structuur voor Brussel moet komen. In een recent interview met Knack liet hij nog vallen dat Brussel vierkant draait en er dus fundamentele wijzigingen nodig zijn. Vic Anciaux stelt voor om van Brussel de tweetalige hoofdstad te maken van een Belgische confederatie. Een hoofdstad met grondwettelijk vastgelegde grenzen die territoriaal noch tot Vlaanderen noch tot Wallonië behoort en die onder voogdij staat van een confederale overheid.

Ook de oud-burgemeester van Antwerpen Bob Cools is van mening dat men van Brussel een stadsgewest moet maken (HBVL, 08/01/'08). Hij heeft een vrij nauwgezette afbakening voorgesteld zodat dit autonoom stadgewest net iets kleiner is dan de voormalige provincie Brabant.

Ik denk dat we de staathervorming te veel vanuit een Belgische context bekijken. We hebben het nog steeds over Brussel als hoofdstad van België en dat is verleden tijd. We moeten internationaal denken. Waar willen we naartoe met Brussel? Wat is de mogelijke rol van Brussel binnen het Europese project?

Brussel is dan wel een internationale stad, het is tegelijkertijd ook een bijzonder kleine internationale stad. Onze hoofdstad telt 145.000 inwoners en is 33 km² groot. Spreek je over het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, dan heb je het over 19 gemeenten, 162 km² oppervlakte en iets meer dan 1 miljoen inwoners. Zelfs dat is, internationaal gezien, nog belachelijk klein. Elke wereldstad die naam waardig, is vele malen groter.

Indien men Brussel zou uitbreiden tot het kerngebied van het vroegere hertogdom Brabant, m.a.w. de huidige provincies Vlaams- en Waals-Brabant opnieuw samengevoegd, dan heeft men een gebied met 2,5 miljoen inwoners. Dat betekent nog steeds vijf keer minder inwoners dan Londen of Parijs, tien keer minder dan Mexico City of Shangaï. Naar oppervlakte zou dit verruimde Brussel 5 keer kleiner zijn dan de hoofdstad van China. Vandaag is dat ongeveer 500 keer kleiner.

Door ons land zo te reorganiseren hebben we een dubbel dividend: we geven Brussel de middelen om haar ambities als wereldstad waar te maken, en we lossen de communautaire problemen op een definitieve en economisch verantwoorde manier op.

Brussel wordt dan een volwaardig stadsgewest met een centraal bestuur. Nu moet je inzake mobiliteit of veiligheid overleggen met te veel overheden: met de 19 gemeenten, met het Brussels Gewest, met de Vlaamse regering, met de Waalse gewestregering, met de Franse gemeenschapsregering en met de federale regering, om iets gedaan te krijgen. Er moet geen tekening bij gemaakt worden om aan te geven wat een rem dat is op het beslissingsproces. Maken we er een grote stad van met een centraal bestuur, dan krijgt Brussel administratief en financieel de mogelijkheid om zich echt te ontwikkelen als feitelijke hoofdstad van Europa.

Het taalprobleem en B-H-V lossen zich dan vanzelf op, want binnen de grenzen van het oude hertogdom Brabant zijn er grosso modo evenveel Vlamingen als Franstaligen. In het stadsgewest Brussel kunnen er dan vier officiële talen zijn: het Nederlands, het Frans, het Duits en het Engels als internationale taal. De kieskring splitsen hoeft dan ook niet meer.

Churchill zei het al: 'Never waste a good crisis'. Dat geldt niet alleen voor de economische crisis, maar ook voor onze institutionele crisis.

Benieuwd wie deze kans aan Brussel wil bieden.

Roland Duchâtelet (Voorzitter Vivant, senator Open Vld)